Nadere wetenswaardigheden

Het jaar 1779 kan beschouwd worden als het oprichtingsjaar van de Joodse Gemeente Edam.
Er was toen een huishoudelijk reglement en een uit Amsterdam overgebrachte Arke met wetsrollen aanwezig.
Moses Berlijn was voorzitter van het kerkbestuur, zijn schoonzoon Marcus Berlijn penningmeester.
Behalve het kerkbestuur was er in Edam ook een armbestuur.
Tot 1791 werd dienst gehouden in huis-synagoges, in april 1791 werd een gebouw tot synagoge verbouwd, die tot 1886 dienst deed.
Toestemming een begraafplaats in te richten kwam op 27 juli 1792, de eerste begrafenis vond plaats op 29 mei 1793.Ook uit de omgeving werd er in Edam begraven.
Tussen 1797 (15 gezinnen met 77 personen) en 1843 (90 personen) bleef het aantal Joden te Edam vrij stabiel.
Na 1850 zette de daling in, waardoor alle gemeentegebouwen (synagoge, bad, schoollokaal) langzamerhand gesloten moesten worden.In 1887 waren er nog maar 3 overgebleven gezinnen in Edam, in 1910 nog maar 1 lid (Benjamin Levi Berlijn).
Van de eens kleine maar bloeiende gemeenschap zijn slechts 14 stenen op de begraafplaats overgebleven.
Uit een bijzondere combinatie van genealogisch onderzoek (gegevens van de Burgelijke Stand, de Database van Ashkenazisch Amsterdam in de 18e eeuw van Akevoth en referenties in de Hebreeuwse teksten van enkele grafstenen) en enig geluk is afgeleid, dat de in Edam toonaangevende familie Berlijn
ook de naam Zamesh (Zamosh) droeg, en mogelijk afstamt van een geleerde, Rabbi Itsek van Zamesh (bij Lublin in Polen), en vele varianten van voor-en achternamen bezigde (bv. Hanau).
Dit onderzoek is nog niet afgerond.
De familienaam Berlijn komt voor zowel in de mannelijke als de vrouwelijke lijn.
De tweede veel voorkomende familienaam op de overgebleven en bewerkte stenen is Muller.
[Ontleend aan:-F.Schoonheim-De Joodse Gemeente van Edam 1779-1886]