Nadere wetenswaardigheden

In het dorp Den Ham komen twee Joodse begraafplaatsen voor.
De oudste begraafplaats, waarvan het onderhoud in 1952 door de burgerlijke gemeente is overgenomen, heeft geen grafstenen meer. In 1960 is door het Nederlandse Israelitische Kerkgenootschap daarop een gedenksteen verzorgd als toekomstige herkenningsplaats. Op de steen staat onder de woorden "Joodse Begraafplaats" de afkorting T.N.Ts.B.H.

De geschiedenis van de Joodse inwoners van Den Ham ligt nergens geordend vast en was vrijwel uitsluitend op te tekenen uit mondelinge overlevering en fragmentarisch onderzoek. Bij eerste onderzoekingen heerste er twijfel of, althans in de 19de eeuw, Den Ham een afzonderlijke Joodse Gemeente was. Echter bij toeval werd in Israel een aanvullend document gevonden door H.Beem, waaruit blijkt, dat er in de 19de eeuw toch pogingen zijn aangewend door ene Abraham Brandes om zelfstandige Shabbatdiensten te houden in een huissynagoge. In ieder geval blijkt hieruit, dat er in 1857 een "minjan" (een groep van 10 kerkelijke meerderjarige mannen) in Den Ham woonde. Anders kon er namelijk geen openbare synagogedienst plaatsvinden. Er is geen enkele aanduiding gevonden dat er naast een huissynagoge ook een Joodse school heeft bestaan.
Deze "huissynagoge" hoeft ook niet uitdrukkelijk te wijzen op het bestaan van een "georganiseerde" gemeente. Blijkens een verordening van 1906 behoorde Den Ham tot de Nederlandse Israelitische Gemeente te Ommen. Deze laatste gemeente is in 1947 ontbonden en gevoegd bij de Nederlandse Israelitische Gemeente Zwolle. Bij een herindeling van gemeenten is Den Ham in 1948 gevoegd bij de Nederlandse Israelitische Gemeente Almelo.
In 1919 werd een missive van het kerkbestuur Borne besproken, handelend over een onbeheerde begraafplaats in Den Ham, waarbij blijkt dat de Joden in Den Ham financieel niet in staat waren hieraan iets te verbeteren. Daarom vraagt Ommen (waartoe Den Ham toen behoorde) om een subsidie. Te veronderstellen is, dat de subsidieaanvraag betrekking had op de oude begraafplaats . 
Op de (nieuwe) Joodse begraafplaats bevinden zich zichtbaar nog vijf grafstenen, namelijk twee met een uitsluitend Hebreeuwse tekst, twee met een Hebreeuwse en een Nederlandse tekst en een met uitsluitend Nederlandse tekst.
De familienamen die in Den Ham hoofdzakelijk naar voren kwamen , waren Brandes/Brandis, Lievendag, Wolff en Schlosser. De familie Brandes was een der oudste Joodse geslachten woonachtig in Den Ham, waarvan genoemde Abraham Brandes ongetwijfeld in Den Ham een vooraanstaand Joods ingezetene is geweest.
[Ontleend aan: H. Konijnenberg, De Joden en hun begraafplaatsen in Den Ham, gepubliceerd in 13 afleveringen in de Koerier van 1972-1973, in de Rubriek van de Oudheidkundige Vereniging Den Ham- Vroomshoop. Een fotokopie is aanwezig in map nr. 94-Den Ham in de genealogische sectie van de bibliotheek van de Stichting voor Onderzoek van de Geschiedenis van het Nederlandse Jodendom, Hebreeuwse Universiteit, Jeruzalem.]